Schrijfopdrachten

In de column Herinneringen demonteren in Schrijven Magazine 2007 (zie hieronder) bied ik een kijkje achter de schermen van de docent.

In de digitale workshop Het oog van de dichter leer je meer over poëzie en kun je experimenteren met gedichten schrijven .

In de workshop op papier Poëzie en landschap in Schrijven Magazine juni/juli 2004 leer je hoe je een eigen landschapsgevoel tevoorschijn kunt halen en bied ik een serie schrijfopdrachten aan.

       

 

 

Herinneringen demonteren

 

Schrijven is durven, in het diepe springen om bij je beelden te komen, vindt schrijfcoach Aly Freije. ‘Het is de chaos van de emotie toelaten en deze ook weer beheersen, in een mooie vorm.’

 

‘Ik ben Berend  B. en mijn schrijfervaring ligt in het schrijven van teksten beginnend met: ‘Heden de tiende mei, negentienhonderd zeven en zeventig verschenen voor mij… en de eindzin:’ was ondertekend, notaris …’ Ik ben meteen geïnteresseerd. Zijn privé-leven hoef ik niet te kennen, noch zijn beroepsleven. Maar mijn verbeelding gaat werken, wie is de man achter deze tekst, wat voor verhalen heeft hij in zich, wat is zijn drive om te schrijven? Gaandeweg hoor ik wel dat hij gepensioneerd is en op een hofje woont. Waarom zo klein? Ik ken die huisjes en ik zie hem in zo’n keukentje zitten, aan de Hooghoudt met buurvrouw. Maar ik houd ook afstand, wij gaan elkaar kennen op basis van de teksten in deze cursus autobiografisch schrijven.

 

MIJN LEERLINGEN hebben mij veel te bieden. Inkijkjes in hun rijke levenservaring, hun eigenaardigheden, dromen en kwetsingen. Omdat ze erg verschillen qua achtergrond en talent zal ik creatief moeten zijn in mijn lessen. Ik gooi mezelf volop in de strijd, probeer allerlei ingangen uit, lok mensen naar workshops, laat ze associëren op de luchten en de wind, leg ze foto’s voor van verlaten vertrekken, laat ze door het wadslib baggeren en help ze met hun plastic heupen over hekken.

Berend B. heeft ongelooflijk veel te vertellen.’Schrijf het nu op’ dring ik aan, ‘duik er in, zet het in beeld,  loop door de straten van je jeugd, gebruik al je zintuigen, en details graag’.  En dan komt het op papier, de Folkingestraat in Groningen, de vele joodse winkeliers, het gehamer van de edelsmid, de geuren van drogende metworst bij de slager. Opeens durft hij het aan, en hij schrijft een ontroerend verhaal over de joodse klasgenootjes, die één voor één uit zijn klas verdwenen.

 

SCHRIJVEN IS DURVEN, in het diepe springen om bij je beelden te komen, het is de chaos van de emotie toelaten en deze ook weer gaan beheersen, in een mooie vorm. In de film Kaos van de gebroeders Taviani gaat de schrijver Pirandello in het laatste deel ‘Conversations with mother’ terug naar zijn geboortehuis op Sicilië. Dwalend door het lege huis trekt hij in een kamer de blinden open en stroomt het felle zonlicht binnen. Daar treft hij zijn gestorven moeder aan, zittend in een fauteuil. Hij vraagt: ‘Vertel nog eens mamma over die keer, mij lukte het niet het op te schrijven….’ en dan komen scènes tot leven. Eén shot, waarin hij als kind met zijn broers en zusjes vanaf een hoge zandheuvel roetsjt, daaronder een wachtende zee, maakte een onvergetelijke indruk op mij. Met grote sprongen vloog ik roekeloos langs een duin naar beneden, voelde me vrij, de wind door de haren waaiend, de zon boven het glinsterende water, de diepte beneden die wachtte. En daar moeder zittend op het strand, ‘kijk eens mama wat ik kan’. Maar de film kon zo stoppen, de blinden weer gesloten.

Hoe die beelden opschrijven zonder dat het sentimenteel wordt, dat is de volgende stap, ook bij Berend. Dan zitten we al in een vervolgcursus Verhalen schrijven. Stuiten regelmatig op schrijfgewoontes, hoe je eigen censuur uit te schakelen, om je eigen stem onder je dominante stem te laten horen. Schrijven is ook herinneringen demonteren en ze weer opbouwen tot nieuwe fictieve verhalen, ontdekken we. Andere durf wordt belangrijk, om juist iets niet op te schrijven.

 

ZO BALANCEER IK met mijn leerlingen tussen de creatieve chaos van de beelden en de precieze techniek van de vormgeving. Bewaar zelf een evenwicht tussen emotie toelaten en afstand bewaren. Denk ik. Dus ben ik flink uit mijn doen als dat in een workshop een keer helemaal verstoord wordt. Lonneke krijgt mij oprecht woedend. Ze gedraagt zich erg achterdochtig, alsof iedereen haar al bij voorbaat wil benadelen. Ze is slechthorend, maar daar heb ik wel eens vaker mee te maken. Mij kiest ze als belangrijkste tegenstandster. In de derde les valt ze scheldend naar mij uit. De groep houdt de adem in. Dit heb ik nog nooit meegemaakt. Ik schiet in de emoties, zeg haar dat ze kan vertrekken als ze hiermee niet onmiddellijk stopt. Maar ze blijft halsstarrig zitten, ze heeft ervoor betaald, meldt ze. Dan realiseer ik me dat ze mij te ver heeft gekregen, want zo’n dame het lokaal uitduwen zie ik me nog niet doen. Ik ben weer bij de les, ik roetsjte te snel het duin af.

Aly Freije